🔸 رانت به معنای وسیع کلمه یعنی هر نوع امتیاز اقتصادی، سیاسی،  اطلاعاتی و موقعیتی که از منابع عمومی ملت در اختیار عده ای خاص قرار گیرد و موجب افزایش قدرت، ثروت، و منزلت آنها شود.

🔸رانت توزیع ناعادلانه قدرت، ثروت و منزلت ایجاد نموده، قواعد شایسته سالاری را نادیده گرفته، و موجب بهم ریختن نظم و ثبات اجتماعی و تشدید نارضایتی، نا امیدی، سر خوردگی و در نهایت از هم گسیختگی جامعه و مهاجرت نخبگان می شود.

🔸 “تله ی رانت” چیست؟

🔸آیا رانت ها قانونی اند؟

گاهی قانونگذار  و اعضاء کابینه ی دولت تحت تأثیر فرآیندهای لابی گری احزاب، گروه ها، اشخاص ذی نفوذ و لایه های پنهان قدرت قرار می گیرند و در اثر اعمال نفوذ آنها، زمینه ی رانتخواری قانونی فراهم شده، سفره های رنگارنگ رانتی ایجاد، و حکومت  و ملت در  « تله ی های رانتی»  گرفتار می شوند.

🔸 در واقع “تله ی رانت”،  دامی است که احزاب،  گروه ها و صاحبان قدرت و نفوذ جلوی پای بودجه عمومی  پهن می کنند تا با انواع دلایل فریبنده مجلس و دولتی ها را به تصویب و تخصیص قوانین و منابع مالی و غیر مالی مورد نظرشان متقاعد و یا وادار نمایند. توجیه فریبنده ی آنها نیز اغلب انواع قول های دروغین برای حمایت از مردم و رشد و توسعه کشور است.

🔸«تله ی رانت» گاهی می تواند منطقه ای و استانی شود و با اعمال نفوذ در دولت و یا مجلس قوانین به شکلی تصویب شود که توزیع ناعادلانه ثروت ملی را به دنبال داشته و تبعیض های منطقه ای ایجاد نماید.

🔸 از جمله تله های رانتی قانونی می توان به تخصیص دلارهای ارزان در دهه ی اول و دوم انقلاب به مناطق کویری و ساخت کارخانه های متعدد و متنوع دولتی و خصوصی در آن مناطق، نحوه اجراي نا موفق اصل ۴۴ قانون اساسی و واگذاری غارت گونه کارخانجات دولتی، صدور مجوز مناطق آزاد تجاری بصورت ناعادلانه، اعطای مجوز صادرات و واردات به اشخاص حقیقی و حقوقی بر خلاف منافع ملی، تعرفه گذاری رانت زا بر واردات اجناس بویژه خودرو، انحصاری نمودن تولید خودرو غیر رقابتی، ایجاد رانت ارزی دولتی در دولت های مختلف با سیاستگذاری های غلط پولی و ارزی، تله ی رانت در حوزه آموزش کشور از موسسه های آموزش آزاد گرفته تا دانشگاه‌های غیر دولتی و مادم العمر نمودن تحصیل جوانان، تله ی رانت در حوزه بهداشت و سلامت کشور اختلاف بسیار فاحش درآمدی در این حوزه، تله ی رانت در حوزه های ورزش و فدراسیون های ورزش و  تله ی رانت در حوزه توریسم و سوق دادن گردشگری بسوی مناطق خاص و صدها تله ی رانت دیگر.

آری تله های رانت  به ظاهر قانونی اند ولی عامل نابسامانی کشورند، عامل رشد نامتوازن، عامل اختلاس ها و فیش های نجومی اند، عامل نابسامانی اقتصاد، عامل بوجود آمدن سلطان های شکر،  برنج،  قیر، خودرو و غیره اند، عامل انتصاب مدیران ناتوان و مدیریت سلیقه ای، عامل تولید ژن های کثیف با پول های بادآورده و عامل تورم، رکود، فقر و فلاکت مردمان این سرزمین اند.

🔸 کشور ما هنگامی آباد میشود که

تله های قانونی رانت های بی حسابی که ثروت ملی را می بلعد و  توسط دولت‌ها به حساب صاحبان نفوذ و قدرت سرازیر می شوند برچیده شود. بعد از برچیده شدن رانتخواران رشد و توسعه متوازن مناطق مختلف کشور شروع خواهد شد،  پایبندی به نظام و حکومت بیشتر، دینداری و وطن پرستی پر رنگتر، و قدرت اثر گذاری کشور در منطقه و جهان بیشتر خواهد شد.

 

دکتر رضا سپهوند

عضو هیئت علمی دانشگاه لرستان